Wiadomości ogólne
Bandera Rzeczypospolitej Polskiej jest wykonana z tkaniny, ma kształt prostokąta i składa się z dwóch poziomych, równoległych pasów tej samej szerokości, z których górny jest koloru białego, a dolny koloru czerwonego. Stosunek szerokości flagi do jej długości wynosi 5:8. Na pasie koloru białego, symetrycznie względem jego długości i szerokości znajduje się godło Rzeczypospolitej Polskiej. Stosunek wysokości godła do szerokości flagi – wynosi 2:5.
Bandera jest noszona wyłącznie na statkach morskich, a w przypadku jachtów – na jednostkach posiadających w numerze rejestracyjnym oznaczenie „POL”.
Na jednostkach śródlądowych („PL”) zamiast bandery nosi się flagę Rzeczypospolitej Polskiej, która od bandery różni się tym, że nie posiada godła.
Bandera i flaga są symbolami przynależności państwowej jednostek pływających, które je noszą i jednocześnie symbolami Rzeczypospolitej Polskiej, dlatego należy je otaczać czcią i szacunkiem.
Zarówno bandera jak i flaga Rzeczypospolitej Polskiej podlega ochronie prawnej.
Noszenie bandery lub flagi brudnej, zaniedbanej, nadmiernie zniszczonej (podartej, odbarwionej), stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny do 5000 zł lub karą aresztu do 6 miesięcy. Z kolei jej znieważenie lub zniszczenie jest przestępstwem, za które może zostać orzeczona kara do 1 roku pozbawienia wolności.
Polskie prawo chroni nie tylko polskie symbole narodowe, tej samej karze podlega znieważenie, zniszczenie bandery innego państwa. Podobnie stanowią prawodawstwa wielu innych państw.
Podstawa prawna:
- Art. 2, art. 6, art. 7 ust. 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych,
- Art. 49 § 2 ustawy z dnia 20 maja 1971 roku Kodeks Wykroczeń,
- Art. 137 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks Karny.
Obowiązek noszenia bandery
Każda jednostka morska przebywająca na wodach terytorialnych jest zobowiązania do noszenia bandery, w przeciwnym przypadku może zostać uznana za „bezpaństwową”. Bandera wskazuje kraj, którego prawy podlega dana jednostka i jej załoga (tzw. „prawo bandery”). Jednostka pływająca w drodze nosi banderę niezależnie od pory dnia, wyjątkiem jest tylko uczestnictwo w regatach, po ich zakończeniu lub wycofaniu się banderę się podnosi.
Gdy jacht przebywa na wodach międzynarodowych nie ma obowiązku niesienia bandery, jednak naszym zdaniem, szczególnie wtedy pięknie się prezentuje na tle bezkresu morza.
Należy pamiętać, że na wodach międzynarodowych od wschodu do zachodu słońca lub na żądanie należy obowiązkowo podnieść banderę na rufie jachtu, gdy w pobliżu znajduje się okręt wojenny lub jednostka Straży Granicznej.
Salutowanie banderą
Jachty oddają honory (salutują banderą) podczas mijania (zbliżania się) do:
1) jednostek pływających Marynarki Wojennej i Straży Granicznej;
2) innych statków morskich;
3) miejsc na lądzie lub na morzu, którym zwyczaj morski nakazuje oddanie honoru.
Salutowanie polega na opuszczeniu bandery do połowy wysokości flagsztoka lub innego miejsca umocowania i przytrzymaniu bandery w tej pozycji:
1) do chwili oddania honoru przez statek pozdrawiany, a następnie podniesieniu jej do góry jednocześnie z banderą, której oddano honor;
2) do chwili minięcia miejsca, przy którym wymagane jest salutowanie.
Przy krótkim flagsztoku rufowym, który jest najczęściej używany na jachtach, wyjmuje się go z gniazda i w czasie oddawania honoru pochyla do pozycji poziomej za rufą statku.
Zasady noszenia bandery/flagi
Nie ma sztywnych przepisów, które opisywałyby gdzie powinna się znajdować bandera. Stosowane reguły to zbiór zasad będących nawiązaniem i hołdem dla tradycji żeglarskiej i często pochodzą sprzed setek lat np. zwyczaj noszenia bandery przy piku gafla pochodzi z czasów, kiedy gafle były takie długie, że wystawały za rufę jachtu lub żaglowca.
Jacht w drodze
Na najpopularniejszych w Polsce jachtach jednomasztowych (slupach) z ożaglowaniem bermudzkim, banderę należy podnosić na flagsztoku znajdującym się na rufie, natomiast jachty o ożaglowaniu gaflowym, noszą banderę na flaglince przy piku gafla.
Jachty o dwu i więcej masztach, na których ostatni maszt ma ożaglowanie bermudzkie, noszą banderę na topie ostatniego masztu ponad żaglem, natomiast przy ożaglowaniu gaflowym, podobnie jak jachty jednomasztowe, przy piku gafla ostatniego żagla.
Jacht płynący na silniku lub na postoju
Jachty żaglowe niezależnie od rodzaju ożaglowania i ilości masztów płynąc na silniku lub na postoju (także na kotwicy) noszą banderę na flagsztoku, podobnie ma to miejsce w przypadku jachtów motorowych i innych jednostek z napędem mechanicznym.
Na postoju zwyczajowo banderę podnosi się o godzinie 8 – mej rano, a opuszcza o zachodzie słońca, jednak tylko wówczas gdy na jachcie znajduje się kapitan/skiper.
Noszenie banderek państw odwiedzanych i proporców osobistych, klubowych itp.
W czasie przebywania na wodach terytorialnych innego państwa, pod prawym salingiem zwyczajowo nosi się miniaturkę bandery państwa goszczącego. Po powrocie do kraju pod prawym salingiem można podnieść banderki państw w kolejności ich odwiedzania.
Miejsce pod lewym salingiem jest przeznaczone z kolei na proporce osobiste, klubowe, okolicznościowe lub flagi sygnalizacyjne.
Nie zapominajmy także o zasadach dobrego współżycia i właściwego zachowania podczas postoju, w czym mogą być pomocne
Dobre praktyki SAJ – postój w porcie